Medellín

Het klinkt misschien een beetje verwend, maar ook paradijzen gaan vervelen. Na Puerto Viejo, Bocas del Toro en San Blas hadden we even genoeg van idyllische stranden, blauwe zeeën en vooral hitte en muggen. Daarom besloten we na San Blas vrijwel meteen door te reizen naar Medellín. Heerlijk om in een aangename temperatuur in een echt bed te slapen na een paar klamme nachten in houten hutjes.

In Medellín waren we nog net op tijd voor Feria de las Flores (Bloemenfestival). Dat wordt jaarlijks een week lang gevierd omdat Colombia ‘s werelds tweede grootste bloemenexporteur is – alleen Nederland exporteert meer – en daar zijn ze trots op. De hele week zijn er verschillende activiteiten en parades, waarvan de grootste plaatsvindt op de laatste dag, de Desfile de Silleteros. De hele stad komt af op dit event. Gelukkig stonden we op tijd langs de route en hadden we een goede plek. Nu zijn we zeker een kop groter dan de gemiddelde Colombiaan, dus wat dat betreft mochten we sowieso niet klagen – en we hadden ook nog een krukje om op te gaan staan.

Het eerste deel van de optocht bestond uit gesponsorde praalvrachtwagens met keiharde housemuziek en een soort ‘pride’ dansers erop. De Colombianen om ons heen gingen compleet uit hun dak bij iedere wagen. Echt indrukwekkend waren ze alleen niet; relatief simpel versierd en overduidelijk bedoeld om reclame te maken voor allerlei bedrijven. Maar eerlijk is eerlijk, doordat we de opstoet in ‘t Smokkelgat gewend zijn ligt onze lat hoog! En de Colombianen zijn sowieso een fanatiek volk. Dat bleek wel toen er een papieren cowboyhoed werd verloot en alle chica’s om ons heen gilden dat Ton die moest krijgen, met zijn blonde manen en blauwe ogen.

De praalwagens werden opgevolgd door het hoogtepunt van de optocht, de Silleteros. Dat zijn de mensen die de bloemen oogsten en verkopen in de regio rondom Medellín. Tijdens de optocht lopen ze meer dan twee kilometer met enorme bloemstukken op hun rug, die tot 70 kilo kunnen wegen. Heel indrukwekkend om te zien hoe ze deze gevaartes in de hitte meezeulen, zowel mannen als vrouwen en kinderen (met natuurlijk iets lichtere varianten). Overigens gaat het niet altijd goed, we zagen verschillende ambulances voorbij komen om uitgeputte Silleteros terug op te lappen.

Omdat we toe waren aan rust besloten we om minimaal een week in Medellín te blijven en niet al te veel te ondernemen. Het eerste deel is gelukt, we bleven zelfs negen dagen… maar van die negen dagen hebben we alleen op maandag niks gedaan, de dag na het bloemenfestival.

Dinsdag stond meteen de Free City Tour op de planning om de stad beter te leren kennen. Medellín is zeker niet de mooiste stad die we ooit bezocht hebben, maar door het controversiële verleden is het wel een interessante stad vol indrukwekkende en vaak hele verdrietige verhalen. Mede dankzij Netflix is Pablo Escobar voor veel toeristen de hoofdpersoon uit deze verhalen. Berucht in heel Colombia en vooral in Medellín waar hij woonde. De tourgids wilde zijn naam niet eens uitspreken, omdat ze hierop zou worden aangesproken door andere locals. Ze vertelde bijvoorbeeld dat Narco´s hier ontzettend slecht is onthaald – wat we eigenlijk in heel Colombia terug hoorden. Het is een verheerlijking van een verschrikkelijke periode en een groot gedeelte is verzonnen. Nagenoeg iedere inwoner van de stad en vele, vele andere mensen in Colombia hebben bekenden verloren aan de terreurdaden van “Hij Die Niet Genoemd Mag Worden”.

* Nu volgt er een stuk over het verleden en heden van Medellín. Geen trek in geschiedenis, skip dan door naar de laatste alinea’s *

Naast het geweld van de drugskartels kregen ze in Medellín (in heel Colombia overigens) ook het geweld van geradicaliseerde linkse en rechtse politieke bewegingen en hun drugszaken voor de kiezen. FARC is de bekendste linkse groepering, onder andere de Paramilitairen houden zich bezig met de rechterzijde van het spectrum. We wijden hier niet verder over uit (google it), maar het geeft enigszins aan hoe complex en gevaarlijk de situatie was, en soms nog is. Een voorbeeld hiervan is een laffe aanslag in 1995 tijdens een popconcert op een groot plein in de stad. Iemand, niemand weet wie, liet er een tas met explosieven ontploffen bij een beeld van Botero aan de zijkant van het plein. Tientallen mensen zijn overleden en veel meer raakten gewond. Uit respect voor de slachtoffers en als stille getuige van de situatie in Medellín hebben ze op aandringen van de kunstenaar het ontplofte beeld (wounded bird) laten staan en er een nieuw, identiek beeld naast gezet (bird of peace).

Tijdens de free tour raadde de gids ons aan om naar Casa de la Memoria te gaan, een museum waar wordt verteld over het gewelddadige verleden en heden van Medellín en waar de slachtoffers worden herinnerd. Na de tour zijn we hier meteen heen gegaan, nadat we eerst de lokale specialiteit Bandeja Paisa naar binnen hadden gewerkt.

Soms lezen we dat mensen het geen ‘goed’ museum vinden, maar dat is vrij kort door de bocht. Het is een museum over een conflict dat, hoewel in mindere mate, nog steeds gaande is. Niet alle content is beschikbaar en niet iedereen wil dat alles wordt verteld. Het is een museum dat onder redelijk moeilijke omstandigheden een compleet beeld van de situatie probeert te schetsen, met persoonlijke verhalen en bronnen die voorhanden zijn. Op ons maakte het veel indruk.

Ondertussen gaat het beter in zowel Colombia als Medellín en het toerisme trekt aan – heel belangrijk voor de welvaart! Maar er zijn nog steeds flinke obstakels te overwinnen. Er zijn veel corrupte politici en drugs blijft een groot probleem. Grenzen en jungles worden bijvoorbeeld beheerst door groeperingen als de Paramilitairen en ELN, met name voor cocaïneproductie en -smokkel (hoewel we het misschien niet altijd beseffen, zijn onze westerse landen als afzetmarkt voor een groot deel verantwoordelijk voor deze drugsproblematiek). Ook een afsplitsing van FARC lijkt sinds kort weer actief te zijn, omdat niet iedereen het eens is met de peace deal van een paar jaar geleden en de gevolgen daarvan. Deze dingen moeten worden gezegd en zullen ook niet snel opgelost worden, maar op dit moment zijn ze nog geen reden om niet naar Colombia of Medellín te reizen. Als je binnen de gebaande paden blijft is het er relatief veilig voor toeristen, het is een super mooi land en de Colombianen zelf zijn ontzettend aardig en gastvrij.

Een paar random Medellín-kiekjes:

Om nog dieper in het verleden van Medellín te duiken zijn we een dag na de city tour naar Communa 13 gegaan. Dit was tot vijf jaar geleden een van de meest criminele en gevaarlijke wijken van de stad, en tussen 1998 en 2002 een van de gevaarlijkste wijken ter wereld. Een lokale bewoner heeft ons er rondgeleid en in het huis van zijn opa en oma kregen we een zelfgemaakt mango-ijsje, super lief.

Communa 13 ligt op een berghelling aan de rand van de stad, dichtbij drugssmokkelroutes. Om aan geld te komen sloot FARC er rond 1998 een pact met drugssmokkelaars. Met grof geweld kregen ze de bewoners van de wijk in tang en werden ze er heer en meester. In vier jaar tijd zijn in deze wijk 3000 doden gevallen, die vaak dagenlang in de straten lagen omdat de autoriteiten, politie en ambulance er niet meer durfden te komen. Onze gids was te jong om zich veel van het geweld te kunnen herinneren, maar hij vertelde dat hij vaak op weg naar school doden zag liggen. Zijn ouders zeiden dan tegen hem dat het slapende zwervers waren. Erg aangrijpend, vooral als je bedenkt dat wij in diezelfde periode vooral druk waren met in de rij staan bij Don Quichot en andere first world problems.

Uiteindelijk heeft het leger, na veel mislukte operaties, met een bloedige aanval in 2002 een einde gemaakt aan de grootste ellende in de wijk. Een paar jaar geleden kregen de bewoners van de wijk echter weer een domper te verwerken door een bekentenis van een opgesloten FARC-lid. De plek die de 130.000 bewoners al ruim tien jaar gebruikten als vuilstort, bleek precies de plek te zijn waar FARC een massagraf achterliet. Naar schatting liggen er tussen de 300 en 500 doden begraven op de berghelling, goed zichtbaar vanuit de hele wijk. Dit jaar zijn ze begonnen met een nieuwe poging om het graf uit te graven, waardoor verdwenen familieleden hopelijk eindelijk kunnen worden geïdentificeerd.

Genoeg ellende, tijd voor beter nieuws! Een groot gedeelte van de wijk is de afgelopen jaren enorm opgeknapt en de overheid investeert behoorlijk om Communca 13 veiliger te maken, bijvoorbeeld door het aanleggen van een roltrapsysteem, waardoor verschillende delen in de wijk makkelijker bereikbaar zijn. Voor de bewoners is graffiti een belangrijke uitlaatklep geworden. Ze vertellen over hun verleden en emoties via grote muurschilderingen, waarbij ze regelmatig artiesten van over de hele wereld uitnodigen. Met name deze werken, die door de hele wijk te vinden zijn, zorgen voor meer toeristen en dus meer inkomsten en een betere reputatie.

Na alle geschiedenislessen die ons toch wel behoorlijk aangrepen, stond er lichtere kost op de planning. Eerst een trip naar een koffieplantage. Van plant tot geroosterde boon hebben we geleerd hoe het proces in elkaar steekt. Ook hebben we onze handen uit de mouwen gestoken en onze eigen koffieboom geplant. Die mochten we zelf een naam geven, dus straks kan er echte ET koffie gedronken worden.

Een dag later bezochten we Guatapé, een klein dorpje buiten Medellín. Voordat je bij Guatapé aankomt, kom je eerst langs een buitenaards-uitziende rots: Piedra El Peñol. Deze enorme rots is ooit door twee tektonische platen omhoog geduwd.

Vroeger lag bij de rots een klein dorp, El Peñol. Maar door een energiecrisis moest het dorp worden ingeruild voor een waterkrachtcentrale en liet de overheid alles onder water lopen (voor de bewoners werd gelukkig een nieuw dorp gebouwd). De meren die hierdoor zijn ontstaan leveren een prachtig landschap op. Dat konden we bewonderen door een klim naar het puntje van de rots.

Na El Peñol reden we door naar Guatapé, een dorp waarvan uit puur geldgebrek een toeristische attractie is gemaakt. Vroeger was het een arm boerendorp op de rand van faillissement. De strategie werd omgegooid en op bevel van de gemeente is iedere bewoner nu verplicht zijn of haar huis te versieren met felle kleuren en afbeeldingen. Het is dus hartstikke gemaakt en hartstikke mooi. En het werkt. Persoonlijk vinden we dit ook leuker dan tabakswinkels en benzinepompen, dus misschien een idee voor Baarle-Nassau!

Na deze oase van rust zijn we doorgereisd naar het noorden van Colombia en uiteindelijk naar Bogotá en Salento. Hierover schrijven we later meer. En wellicht wat minder :-).

3 gedachten over “Medellín”

  1. Zo, wauw, wat een ervaring rijker zijn jullie weer geworden. Het is erg indrukwekkend als je jullie verhaal leest. Ik kijk uit naar het volgende.

  2. Die geschiedenis verhalen grijpen ons ook aan zeg, en nog zo kort geleden, al die ellende.
    Wel heel leuk dat er ET koffie op de markt gaat komen haha.
    En die buitenaardse rots joh, wat apart. Alles bij elkaar weer
    een ontzettend mooi ( geschiedenis ) verhaal, we hebben er
    weer van genoten .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.